จากตุริน สู่ดินแดนไทย

การศึกษาซาเลเซียน 

...จากตุริน  สู่ดินแดนไทย...

เรียบเรียงโดย Thomas Kitsawad

1.เปิดตำนานนักบุญยอห์น บอสโก

การศึกษาแบบซาเลเซียนเริ่มต้นขึ้นในศตวรรษที่ 19 โดยนักบุญยอห์น บอสโก (Don Bosco) หรือที่เรียกว่าคุณพ่อบอสโก ในเมืองตุริน ประเทศอิตาลี ท่านเกิดเมื่อวันที่ 16 สิงหาคม ค.ศ. 1815 ที่หมู่บ้านเล็ก ๆ ชื่อ เบ๊กกี ทางภาคเหนือของประเทศอิตาลี ยอห์น บอสโกเกิดมาในครอบครัวฐานะที่ยากจนมาก แต่มีความขยันขันแข็งในการทำงานและเลื่อมใสในศาสนาอย่างเคร่งครัด แม้ว่าบิดาของท่าน ฟรังซิส บอสโก จะจากไปเมื่อท่านยังเล็กอายุเพียง 2 ขวบ แต่ยอห์น บอสโกยังมีคุณแม่มาร์เกริตา ที่คอยดูแลอาใจใส่อบรมลูกทั้งสามคนให้เป็นเด็กที่อดทน เข้มแข็ง กล้าหาญ มีน้ำใจ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เอ็นดูคนอื่น ๆ ที่อยู่ในความยากลำบาก และเชื่อมั่นศรัทธาต่อพระเป็นเจ้าเหนือสิ่งอื่นใด

2.ความฝันที่บอกอนาคต

ยอห์น บอสโก ได้เล่าถึงความฝันครั้งสำคัญเมื่อท่านอายุ 9 ขวบว่า

.....พ่อรู้สึกเหมือนว่า กำลังอยู่ในสนามหญ้ากว้างใหญ่ ไม่ไกลมากนัก พ่อเห็นเด็กจำนวนมากกำลังวิ่งเล่น บ้างหัวเราะสนุกสนาน แต่มีมีบางคนที่กล่าวคำหยาบคาย พูดคุยเรื่องที่ไม่เหมาะสม พ่อทนฟังไม่ได้จึงรีบวิ่งเข้าไปหาเด็กกลุ่มนั้น ลงมือจัดการกับพวกเขาด้วยกำปั้น ทันใดนั้นเองมีบุรุษท่านหนึ่งปรากฏมา แต่งกายด้วยอาภรณ์ที่งดงาม มีใบหน้าที่สุกใส ท่านได้เรียกชื่อพ่อแล้วกล่าวว่า “หากเธออยากจะชนะใจเพื่อน ๆ เหล่านี้ ไม่ใช่ด้วยการใช้กำปั้นและใช้กำลัง แต่ด้วยความอ่อนโยนและความรัก” ความรู้สึกแรกขณะนั้น คือ สิ่งที่บุรุษแปลกหน้าแนะนำนั้น เป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้เลย และบุรุษนั้นก็ได้บอกกับพ่อว่า ท่านจะมอบอาจารย์ให้พ่อ เพื่อสอนพ่อให้ทำในสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ ให้เป็นสิ่งที่เป็นไปได้ จากนั้นพ่อก็เห็นสตรีผู้หนึ่ง นางมีใบหน้าที่งดงามมาก แต่งกายด้วยอาภรณ์ที่รุ่งโรจน์ดุจดวงอาทิตย์.....

         นักบุญยอห์น บอสโก ยังจดจำความฝันนี้ได้ไม่มีวันลืม แม้เวลาล่วงเลยไปหลายปี ท่านยังสามารถถ่ายทอดเรื่องราวของฝันนี้ได้อย่างดี เพราะมันไม่ใช่แค่ความฝันแล้ง ๆ ไม่ใช่แค่ความประทับใจ แต่มันเป็นสิ่งที่ชี้ชะตาชีวิต เป็นพลังขับเคลื่อนให้ท่านออกจากตัวเองเพื่อคนอื่น ๆ เป็นแรงผลักดันให้ท่านใฝ่ฝันที่จะเป็นพระสงฆ์ เพื่อทำงานรับใช้อภิบาลคนอื่น ๆ โดยเฉพาะเด็กและเยาวชนด้วยหัวใจที่อ่อนโยนและเต็มเปี่ยมด้วยความรัก

3.บิดา อาจารย์ และเพื่อนของเยาวชน

ด้วยความมุ่งมั่น เด็ดเดี่ยว เอาจริงเอาจัง ยอห์น บอสโก สำเร็จการศึกษาตามขั้นตอนของผู้ที่ปรารถนาจะเป็นพระสงฆ์ จนท่านได้รับศีลบวชเป็นพระสงฆ์ จากนั้นท่านได้รับการอบรมต่อเนื่องที่สถาบันอบรมพระสงฆ์หนุ่ม ณ ที่นี้ท่านพบปะกับเยาวชนกลุ่มต่าง ๆ เริ่มเข้าใจสภาพสังคมและผลกระทบที่เกิดขึ้นกับเยาวชนที่อาศัยในเมืองใหญ่ ท่านพบว่ามีเยาวชนมากมายที่ต้องทำงานเพื่อความอยู่รอด เยาวชนหลายคนได้รับความอยุติธรรมในสังคม ได้รับค่าจ้างไม่เป็นธรรม เยาวชนหลายคนไม่มีความรู้ ไม่มีความสามารถ มีเยาวชนเร่ร่อนมากมายในสังคมที่เข้าสู่การพนัน การลักขโมย และถึงขั้นก่ออาชญากรรม และพวกเขาหลายคนจบชีวิตของตัวเองด้วยการอยู่หลังลูกกรงในห้องขัง

สิ่งเหล่านี้ ทำให้คุณพ่อยอห์น บอสโก ไม่อาจกลั้นน้ำตาไว้ได้ เยาวชนที่เป็นแสงสว่างของสังคมกลับมีชีวิตที่มืดมน เพียงเพราะความยากจน ความไร้การศึกษา และความรุนแรงที่เป็นพฤติกรรมของพวกเขา คุณพ่อบอสโกคิดเสมอว่า จะต้องมีวิธีที่ดีกว่านี้ ที่พัฒนาพวกเขาและไม่ต้องจบชีวิตอยู่ในห้องขัง

4.จากสิ่งเล็ก ๆ... ถึงกิจการที่ยิ่งใหญ่...

ด้วยจิตวิญญาณของการเป็นสงฆ์ที่รักในงานอภิบาล คุณพ่อยอห์น บอสโกได้เริ่มพบปะพวกเยาวชน รวบรวมพวกเขา จัดกิจกรรมกีฬา กิจกรรมนันทนาการให้พวกเขา โดยเริ่มจากการหาที่เพื่อสร้างเป็นศูนย์เยาวชน (Oratory) เพราะคุณพ่อบอสโกเชื่อว่าสิ่งเหล่านี้สร้างสภาพแวดล้อมที่เติบใตตามวัยให้กับเยาวชน นอกจากนี้คุณพ่อบอสโกได้สอดแทรกข้อคำสอนทางศาสนา ให้เยาวชนปฏิบัติตามหลักคำสอนของศาสนา สิ่งที่ขาดไม่ได้สำหรับคุณพ่อบอสโกก็คือ การสอนคุณธรรมและจริยธรรม ให้จิตใจของเยาวชนได้รับความสุข สดใส

จากศูนย์เยาวชนเล็ก ๆ ที่เน้นกิจกรรม สู่กิจการยิ่งใหญ่ในการจัดการศึกษา คุณพ่อบอสโกได้เริ่ม การสอนอ่านออกเขียนได้ จนถึงสอนงานอาชีพ เยาวชนที่มากมายทำให้ท่านหาบุคคลมาช่วยงานของท่านในด้านของการศึกษาเพิ่มมากขึ้น จนกลายเป็นโรงเรียนเล็ก ๆ ที่เปิดทั้งกลางวันและกลางคืน เพื่อส่งเสริมให้เด็กและเยาวชนมีศักยภาพ มีความรู้ความสามารถในระดับที่สูงขึ้น

5.การก่อตั้งคณะนักบวชซาเลเซียน

ฝันที่คุณพ่อบอสโกพยายามสร้างและสานทอมาด้วยความยากลำบากเพื่อเยาวชน ท่านเริ่มทุกอย่างด้วยตัวคนเดียว แต่กิจการที่เริ่มไว้ใหญ่และกว้างเกินขีดจำกัดของท่าน จำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องมีคนมาร่วมสานต่อความฝัน มีผู้ร่วมอุดมการณ์ในการสานต่อการอบรมและการให้การศึกษาแก่เยาวชน

ด้วยความมุ่งมั่นของคุณพ่อบอสโกที่ต้องการให้กิจการแห่งความรักในการอบรมและการให้การศึกษาแก่เยาวชนของท่านนั้นไม่จบลงที่ชีวิตของท่าน คุณพ่อบอสโกได้รวมรวมเยาวชน บุคคลทั่วไป รวมถึงผู้ร่วมงานที่มีหัวใจของความรักในการอบรมและการอภิบาล ที่สุดในปี ค.ศ. 1859 คุณพ่อบอสโกได้ก่อตั้งคณะนักบวชที่มีชื่อว่า “ซาเลเซียน” (Salesian of Don Bosco) อย่างเป็นทางการ โดยมีจุดประสงค์เพื่อสืบทอดพันธกิจการอบรมอภิบาลควบคู่ไปกับการให้การศึกษาแก่เยาวชน มีผู้ร่วมอุดมการณ์สานต่อกิจการที่ยิ่งใหญ่นี้ที่อยู่ในวัยหนุ่มแน่น และหลายคนเป็นเยาวชนที่ได้รับการอบรมจากศูนย์เยาวชน และโรงเรียนฝึกอาชีพของท่าน คณะนักบวชซาเซียนของคุณพ่อบอสโกได้รับการรับรองจากสันตะสำนัก กิจการงานได้ขยายงานอย่างรวดเร็วในกรุงตุริน จนทั่วประเทศอิตาลี และภายหลังที่คุณพ่อบอสโกสิ้นใจในปี ค.ศ. 1888 คณะซาเลเซียนและกิจการของท่านได้แผ่ขยายไปยังประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก ทั้งในทวีปยุโรป อเมริกา แอฟริกา และเอเชีย

6. ...จากตุริน  สู่ดินแดนไทย...

กิจการคณะนักบวชซาเลเซียนเผยแผ่ไปยังประเทศต่าง ๆ รอบโลก และเริ่มแรกเป็นที่รู้จักกันแพร่หลายในยุโรปและแถบอเมริกาใต้ ปี ค.ศ. 1925 (พ.ศ. 2468) กระทรวงการเผยแผ่พระศาสนามีความต้องการในการเผยแผ่ศาสนาไปยังดินแดนต่าง ๆ โดยเฉพาะในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ กระทรวงการเผยแผ่ข่าวดีนี้จึงได้เชิญคณะนักบวชซาเลเซียนที่ทำงานเพื่อเยาวชน ให้เข้ามาทำงานและดำเนินกิจการในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยรวมถึงประเทศไทย 

ภายใต้การศึกษาถึงความเป็นไปได้ในการที่จะให้ธรรมทูตซาเลเซียนได้เข้ามาทำงานในประเทศไทย ประกอบกับความมุ่งมั่น ความทุ่มเท และความร่วมมือของผู้ใหญ่คณะนักบวชซาเลเซียน และพระสังฆราชท้องถิ่นประเทศไทย ในที่สุดวันที่ 27 สิงหาคม ค.ศ. 1927 (พ.ศ. 2470) ธรรมทูตซาเลเซียนชุดแรกจากประเทศจีนได้เดินทางมาถึงประเทศไทย คณะธรรมทูตซาเลเซียนชุดแรกนี้ประกอบด้วย บาทหลวงยอห์น กาเสตตา และสามเณรยอร์ช ไปน๊อตตี เดินทางจากมาเก๊าประเทศจีนมาถึงประเทศไทยและตั้งถิ่นทางที่ตำบลบางนกแขวก อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม เพื่อเตรียมความพร้อมในการต้อนรับคณะธรรมทูตที่จะเดินทางอย่างเป็นทางการ และวันที่ 25 ตุลาคม 1927 ธรรมทูตชุดแรก (ทางการ) จำนวน 18 ท่าน จากเมืองจีนมาถึงกรุงเทพ โดยมีคุณพ่อกาเยตาโน ปาซอตตี เป็นหัวหน้าคณะ นับเป็นความชื่นชมยินดีที่ประเทศไทยมีคณะนักบวชมากขึ้น และก็มีธรรมทูตอีกหลายชุดเดินทางเข้ามาเพื่อเสริมกำลังในประเทศไทย

แน่นอนว่าความแตกต่างทางภาษา วัฒนธรรม สภาพดินฟ้าอากาศ รวมถึงความเป็นอยู่และการใช้ชีวิต ล้วนส่งผลกระทบต่อธรรมทูตทั้งด้านร่างกายและจิตใจ ธรรมทูตทุกท่านต้องเผชิญกับสิ่งที่ท้าทายต่อการเจริญชีวิตบนผืนแผ่นดินไทย แต่ด้วยความมุ่งมั่น ความพากเพียร ความเชื่อในการประกาศข่าวดีของพระเยซูคริสตเจ้า และจิตตารมณ์การอภิบาลด้วยรักตามแบบของคุณพ่อบอสโก พวกเขาก็ได้ฟันฝ่าอุปสรรคต่าง ๆ และทำงานเพื่อพระศาสนจักรในแผ่นดินไทย

เพื่อสืบสานกิจการแห่งความรักของคุณพ่อบอสโกต่อบรรดาเยาวชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเยาวชนที่ยากจน ที่กำพร้า และถูกทอดทิ้งในประเทศไทยให้ได้รับการอบรม เป็นพิเศษเรื่องการศึกษา นอกจากบรรดาธรรมทูตซาเลเซียนจากต่างประเทศแล้ว มีคนไทยคาทอลิกหลายคนที่ได้สมัครเข้าเป็นสมาชิกเพื่อร่วมอุดมการณ์ของคณะซาเลเซียนนี้ และพวกเขาได้ทำการปฏิญาณตนเป็นนักบวชในคณะซาเลเซียน พวกเขาที่มีหัวใจที่พร้อมและความรักตามแบบอย่างพระเยซูคริสตเจ้าในการทำงานเพื่อการให้การศึกษาอบรมแก่เด็กและเยาวชน ณ ตอนนี้ นับเป็นเวลา 100 ปีที่คณะซาเลเซียนได้ดำเนินงานเผยแผ่ข่าวดีของพระเยซูคริสตเจ้า และงานด้านการอบรมและให้การศึกษากับเด็กและเยาวชนอย่างต่อเนื่อง และมีสมาชิกใหม่ ๆ ที่เข้ามาสานต่องานนี้

7.การศึกษาซาเลเซียน และโรงเรียนซาเลเซียนในประเทศไทย

จากศูนย์เยาวชนที่รวบรวมเยาวชน สู่ศูนย์ฝึกอาชีพที่เน้นสอนทักษะงานอาชีพ และพัฒนาจนเป็นสถาบันการศึกษาที่ให้ความรู้วิชาการควบคู่กับการอบรม ในประเทศไทยได้มีสถาบันการศึกษาซาเลเซียนที่ดำเนินงานและบริหารงานโดยคณะนักบวชซาเลเซียนของคุณพ่อบอสโก เป็นคณะที่ประกอบไปด้วยซาเลเซียนพระสงฆ์และซาเลเซียนภราดาที่เสียสละและทำงานอุทิศตนเพื่อเยาวชน โดยเฉพาะเยาวชนที่ยากจนและด้อยโอกาส กิจการของคณะซาเลเซียนผ่านทางการให้การศึกษาอบรม และการจัดการเรียนการสอนวิชาการให้กับเด็กและเยาวชนทั้งแผนกสามัญและแผนกวิชาชีพ นี่เป็นหนทางและวิธีการที่ซาเลเซียนจะสามารถนำคุณค่าแห่งพระวรสารไปสู่เยาวชนอันจะนำเยาวชนให้สามารถเติบโตขึ้นสมกับที่เป็น “พลเมืองที่ดีของสังคม และศาสนิกชนที่ดีของศาสนา”

การศึกษาซาเลเซียนในประเทศไทยยังคงซื่อสัตย์และยึดมั่นในจิตตารมณ์ด้านการศึกษาของคุณพ่อบอสโกที่ว่า "การศึกษาคือเรื่องของหัวใจ" โดยมีหลักปรัชญาการศึกษาที่ว่า “โรงเรียนซาเลเซียนมุ่งเสริมสร้างเยาวชนให้สมบูรณ์แบบตามแนวทางแห่งความจริง ส่งเสริมการพัฒนาความสามารถและศักยถาพภายใน ในบรรยากาศแห่งอิสรภาพที่รู้จักรับผิดชอบ เพื่อจะได้ร่วมกัน สร้างสรรค์สังคมที่มีความยุติธรรม และเทิดทูนศักดิ์ศรีของมนุษย์ยิ่งขึ้น” ทั้งหมดนี้ก็เพื่อมุ่งพัฒนาเยาวชนให้เป็น "คนดีของสังคมและคริสตชนที่ดีของพระศาสนจักร" ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดของการศึกษาแบบซาเลเซียนที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน โดยมุ่งเน้นการพัฒนาเยาวชนแบบองค์รวม ทั้งด้านวิชาการ คุณธรรมจริยธรรม ความสามารถ และทักษะอาชีพ

ตลอดระยะเวลา 100 ปี ที่คณะซาเลเซียนดำเนินงานในประเทศไทย ได้มีส่วนสำคัญในการพัฒนาการศึกษาของชาติ สถาบันการศึกษาซาเลเซียนได้ผลิตบุคลากรที่มีคุณภาพในทุกมิติออกไปรับใช้สังคมในหลากหลายอาชีพ ให้บริการการศึกษาขั้นพื้นฐานแก่เยาวชนไทย ตั้งแต่ระดับก่อนประถมศึกษาจนถึงมัธยมศึกษา รวมถึงการศึกษาด้านสายอาชีพสำหรับผู้ที่ต้องการพัฒนาทักษะอาชีพ เพื่อประกอบอาชีพในอนาคต

ณ ปัจจุบันนี้ โรงเรียนในเครือซาเลเซียนแห่งประเทศไทยแผนกสามัญและแผนกอาชีพ  มีจำนวนทั้งหมด 7 โรงเรียน ดังต่อไปนี้

1.     โรงเรียนสารสิทธิ์พิทยาลัย อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี ก่อตั้งปี พ.ศ. 2471

2.     วิทยาลัยเทคโนโลยีดอนบอสโก มักกะสัน จังหวัดกรุงเทพมหานคร ก่อตั้งปี พ.ศ. 2489

3.     โรงเรียนหัวหินวิทยาลัย อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ก่อตั้งปี พ.ศ. 2490

4.     โรงเรียนแสงทองวิทยา อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ก่อตั้งปี พ.ศ. 2493

5.     โรงเรียนดอนบอสโกวิทยา อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี ก่อตั้งปี พ.ศ. 2500

6.     โรงเรียนเซนต์ดอมินิก มักกะสัน จังหวัดกรุงเทพมหานคร ก่อตั้งปี พ.ศ. 2504

7. วิทยาลัยเทคโนโลยีดอนบอสโก อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี ก่อตั้งปี พ.ศ. 2524

8.Closing Remarks

ทุกสถาบันในเครือซาเลเซียนแห่งประเทศไทยมุ่งมั่นในการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาผู้สอน พัฒนาผู้เรียน พัฒนาการจัดการเรียนการสอนอย่างหลากหลาย มีรูปแบบการเรียนรู้ที่กระตุ้นให้ผู้เรียนรู้จักคิดวิเคราะห์ มีความคิดสร้างสรรค์ มีศักยภาพในการแก้ปัญหา รู้จักตัดสินใจ สร้างนิสัยใฝ่รู้ และสร้างองค์ความรู้จากประสบการณ์

และด้วยความเป็นสถาบันในเครือซาเลเซียน ทุกโรงเรียนในเครือคำนึงถึงอัตลักษณ์ของการพัฒนาด้านจิตวิญญาณที่ต้องควบคู่ไปกับด้านสติปัญญาและด้านอื่น ๆ

-ส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมเพื่อให้นักเรียนซาเลเซียนเป็นพลเมืองที่ซื่อสัตย์และศาสนิกชนที่ปฏิบัติ ตามหลักธรรมของศาสนาที่ตนนับถือ มีความสุข สดใส ร่าเริง ในจิตใจและร่างกาย

-ส่งเสริมการเติบโตด้านมิติสังคม เพื่อให้นักเรียนซาเลเซียนมีความมานะอดทน สามารถทำงานร่วมกับผู้อื่น รักการทำงาน ขยันหมั่นเพียร

-ส่งเสริมด้านสติปัญญา เพื่อให้นักเรียนซาลเซียนเป็นผู้มีความสามารถคิดและไตร่ตรอง มีความคิดสร้างสรรค์ จินตนาการ มีเป้าหมายในการเจริญชีวิต

สถาบันการศึกษาซาเลเซียนในประเทศไทย ยึดมั่นสานต่อความฝันและอุดมการณ์ในการให้การอบรมและการศึกษาของคุณพ่อบอสโก สถาบันการศึกษาซาเลเซียนขอเป็นดังแสงเทียนที่ส่องแสงสว่างสุกใสที่ส่องทางและให้ความหวังกับนักเรียนและผู้คนในสังคม และพร้อมเป็นดังบ้านที่เปิดประตูต้อนรับทุกคนด้วยความรัก เป็นบ้านที่เต็มด้วยความสุขความยินดีให้กับทุกคนเสมอ